Lezingen & Events

Hier vindt u de agenda van lezingen en events die dit seizoen worden georganiseerd door EOL, en enkele door het NKV. U kunt de activiteiten ook per locatie bekijken.

Amersfoort | AmsterdamApeldoorn | Den Bosch | Den Haag | Dordrecht
Eindhoven | Groningen | Haarlem | Leiden | MaastrichtRotterdam | Twente
Zutphen/Deventer | Zwolle/Kampen | Landelijk

apr
20
vr
De Hurrieten: Van bijwoners tot een machtig volk @ Dordrecht
apr 20 @ 20:00

Prof. dr. Wilfred van Soldt

De Hurrieten waren een volk in Noord-Mesopotamië waarvan de herkomst niet duidelijk is. Zij arriveerden aan het eind van het 3de millennium v.Chr. en leefden vooral in stadstaatjes. Het is pas rond 1600 v.Chr. dat zij onder leiding van koningen met Indo-Arische namen uitgroeiden tot het grote Noord-Mesopotamische rijk Mittani, dat zijn invloed liet gelden van het oosten van de Tigris tot de Middellandse Zee in het westen. Dit rijk was lange tijd een geduchte tegenstander van de grootmacht Egypte. Tijdens de Amarna-periode (14de eeuw) is het rijk te gronde gegaan en daarna worden er nog maar weinig sporen van de Hurrieten gevonden. In de lezing zal op hun geschiedenis, cultuur en taal worden ingegaan.

apr
21
za
De Statenvertaling van de Bijbel en het Nabije Oosten @ Dordrecht
apr 21 @ 10:30 – 16:30

Jaarvergadering & Studiemiddag

10.30 – 11.00 uur Ontvangst met koffie en thee
11.00 – 12.15 uur Algemene Ledenvergadering
12.15 – 13.00 uur Lunch
13.00 – 13.15 uur Prof. dr. F.A. (Fred) van Lieburg
Hoogleraar religiegeschiedenis, Vrije Universiteit AmsterdamDe Synode van Dordrecht (1618-1619)

De Dordtse synode was een initiatief van de gereformeerde kerk in Nederland om een einde te maken aan een interne theologische twist over het genadekarakter van het heil. Omdat de kerk enerzijds een publieke functie vervulde, maar anderzijds een geringe aanhang had, was het bedoelde conflict vermengd geraakt met de discussie over de toekomst van kerk en staat. De synode bestond uit tal van academisch gevormde politici, professoren en predikanten uit binnen- en buitenland. Een enkele keer kwam de klassieke vorming van deze theologen duidelijk tot uitdrukking in de synodale gang van zaken.

13.20 – 14.00 uur Dr. Theodor Dunkelgrün
College Research Associate, St. John’s College, University of CambridgeJohannes Drusius de Oudere (1550-1616): wetenschappelijk voorbereider van de Statenvertaling

Drusius (Johannes van den Driesche) overleed weliswaar voordat de synode officieel opdracht tot de vertaling had gegeven, maar in de jaren die daaraan vooraf gingen, hadden de Staten Generaal Drusius een stipendium verleend om commentaren op de gehele Bijbel te schrijven, met het oog op de komende nieuwe vertaling.  Bovendien waren de drie vertalers van het Oude Testament voor de Statenvertaling (Baudartius, Bogerman en Bucerus) oud-studenten van Drusius. De Vlaamse balling, die in Cambridge, Oxford en Leiden gedoceerd had alvorens hoogleraar Hebreeuws te Franeker te worden, was een spilfiguur in de totstandkoming van de Statenvertaling. Zijn commentaren geven diep inzicht in zijn ongeëvenaarde kennis van de joodse oudheid, het allervroegste christendom, en rabbijnse tradities, en daarmee op de geleerde gereedschapskist van de vertalers.

14.00 – 15.00 uur Pauze

In deze lange pauze kunt u een wandeling maken naar de Grote Kerk (Onze Lieve Vrouwekerk), Lange Geldersekade 2, waar de synode geopend en gesloten is en waar nu een tentoonstelling over de synode is. De wandeling van de Lutherse kerk naar de Grote Kerk is ongeveer 10 minuten. Professor van Lieburg geeft hier een toelichting en u kunt hem vragen stellen. Desgewenst kunt u ook gaan naar De Hof van Nederland, Hof 6, alwaar ook een tentoonstelling aan de synode gewijd is.

15.00 – 15.40 uur Drs. C.J. (Kees-Jan) van Linden
Promovendus Vrije Universiteit over ‘De Statenbijbel als vertaalproject in de 17e eeuw’De vertaalprincipes van de vertalers

Het is opvallend dat tot nu toe weinig onderzoek is gedaan naar de vertaalprincipes en –praktijk van de Statenbijbel (1637). Veel onderzoek is historisch of theologisch van aard. De lezing zal gaan over de vertaalkundige aspecten van het Oude Testament van de Statenbijbel. Hoe concordant en letterlijk is de vertaling? Hebben de vertalers zich gehouden aan het mandaat van de Synode? Spreker zal ook vanuit de manuscripten laten zien welke rol de Hebraica veritas speelde en de kennis die het vertaalteam van het Hebreeuws had.

15.45 – 16.30 uur Dr. Gerrit van der Kooij
UHD archeologie van de Levant (gepens.), Universiteit LeidenBijbelillustraties: op zoek naar de realiteit van het Bijbelse verleden

Hoewel op de synode in 1618 aangegeven werd dat afbeeldingen in de komende Statenbijbel kunnen misstaan, werden spoedig allerlei illustraties opgenomen, bestaande tradities volgend. De illustraties zijn in hoofdzaak van drieërlei aard:

  • landkaarten, met daarnaast of erop afbeeldingen van beschreven gebeurtenissen;
  • prenten die Bijbelse gebeurtenissen afbeelden;
  • afbeeldingen van gebouwen en objecten die in detail in de Bijbel beschreven zijn.

De afbeeldingen hebben een educatief doel, maar brengen ook de Bijbelse gebeurtenissen in een geografische en culturele context. Dit laatste aspect krijgt in deze lezing extra aandacht omdat de illustratoren en uitgevers langzaamaan proberen een realistisch beeld van het verleden in het Nabije Oosten te geven.

Kosten

De kosten voor de hele dag (alleen voor leden, met eventueel één introducé(e)) bedragen € 30,00 per persoon (inclusief koffie, thee en lunch).

De kosten voor alleen de middagsessie bedragen:

€ 15,00 p.p. voor leden
€ 25,00 voor niet-leden
€ 10,00 voor scholieren en studenten t/m 24 jaar

Opgave

Leden kunnen zich voor deelname opgeven door overmaking van het betreffende bedrag op rekening NL82 INGB 0000 229501 t.n.v. Ex Oriente Lux te Leiden, onder vermelding van ‘Studiedag 2018 Dordrecht’. Uw storting dient uiterlijk op 9 april a.s. in ons bezit te zijn. Alleen uw storting geldt als aanmelding! Opgave via website of e-mail is voor leden niet nodig. 

Niet-leden dienen zich daarnaast per e-mail (eol@hum.leidenuniv.nl) op te geven met vermelding van hun volledige naam en adres met, indien van toepassing, vermelding van status: scholier/student + naam van (hoge)school of universiteit. Ook voor niet-leden geldt de storting van het benodigde bedrag als aanmelding! Bij overintekening gaan leden (en hun evt. introducé(e)) voor.

De Lutherse kerk (Triniteitskapel) is goed per trein bereikbaar (12 minuten lopen vanaf station Dordrecht). Er is parkeergelegenheid in de nabijgelegen parkeergarage APCOA Visstraat, ingangen Korte Breeplaats of Visstraat 18. Kosten: €1 per 27 minuten.

Wie zich heeft aangemeld vóór 10 april krijgt ongeveer een week voor de studiedag een dagprogramma toegestuurd. Dat papier geldt als toegangsbewijs voor de ochtendzitting; neemt u het dus mee!

Leden en niet-leden die alleen de middagzitting bijwonen kunnen zich ook vanaf 10 april via de website nog aanmelden. Zij krijgen dan geen papieren programma meer. Hun namen worden op een lijst genoteerd. Desgewenst kan men bij aankomst met gepast geld betalen.

apr
24
di
Koptische muziek en het Byzantijnse Rijk @ Enschede
apr 24 @ 19:30

Dr. Magdalena Kuhn

In het uitgebreide Byzantijnse rijk was plaats voor vele verschillende muziekculturen zoals de Byzantijnse, Armeense, Syrische, Georgische en vele andere. Ook de Koptische muziek behoort tot deze muziekuitingen. Alexandrië was een belangrijke Hellenistische stad waar wetenschappers, filosofen en kunstenaars elkaar ontmoetten en met elkaar in discussie kwamen. Het is ondenkbaar dat er niet uitwisselingen plaats vonden tussen de verschillende muziekculturen, ondanks dat Kopten ook vandaag nog vaak beweren dat hun muziek met niets vergelijkbaar is. In deze lezing zal hieraan met veel muziekvoorbeelden aandacht gegeven worden.

Maät als ethisch richtsnoer @ Bloemendaal
apr 24 @ 20:00

Drs. E.C. Rooker

De Oudegyptische Maät is meer dan een godin, meer dan de ordening die bij de schepping in de wereld kwam als tegenhanger van het ongeordende. De Maät kende ook een ethische kant die de oude Egyptenaren aansprak op hun morele verplichtingen, op hun handelen voor de samenleving en de medemens. Het is vooral dit aspect dat de Maät actueel maakt voor mensen van nu. Ook Egyptenaren maakten zich zorgen over het verval van zeden, over onrechtvaardigheid en over de vraag waarom mensen niets van de geschiedenis leren. Daarbij lijkt de Maät een ethisch richtsnoer te zijn geweest en dat gold niet alleen voor de mensen, maar ook voor de goden en doden want uiteindelijk leefde iedereen van de Maät. In deze lezing wordt op basis van Oudegyptische teksten ingegaan op de ethische kant van de Maät en wat dat in het dagelijkse leven betekende. Al gauw zal blijken dat de Oudegyptische opvattingen verrassend actueel waren.

mei
1
di
Rituele mensdoding in het Nabije Oosten @ Zwolle
mei 1 @ 20:00

Dr. Karel Innemee
Gast-onderzoeker bij de opleiding Geschiedenis, Universiteit van Amsterdam

Bij mensenoffers wordt veelal gedacht aan barbaarse rituelen in beschavingen die in tijd en ruimte ver van ons af staan. Maar de werkelijkheid is gecompliceerder. In de pre- en vroegdynastieke tijd werden er in Egypte mensen en dieren meegegeven in de graven van koningen. Deze praktijk werd al snel vervangen door het meegeven van 2- en 3-dimensionale afbeeldingen. Hoe vrijwillig gingen de mensen mee in het graf van hun vorst? Er wachtte hun tenslotte een hiernamaals dat geprivilegieerder was dan dat van de gewone Egyptenaar. Een geheel andere vorm van rituele doding, zeker niet op basis van vrijwilligheid, was die van het sacraal doden van krijgs-gevangenen door de farao. Maar niet alleen in Egypte, ook in andere culturen vond rituele doding plaats, in Mesopotamië en waarschijnlijk zelfs in het bijbelse Israël. De verhalen in het Oude Testament van de offers van Abraham en Jephtah staan waarschijnlijk niet op zichzelf. En hoe werd daar dan weer vanuit het christelijk denken tegenaan gekeken? De manier waarop in de 3de eeuw christenen zichzelf als martelaar bij de autoriteiten aangaven, lijkt te grenzen aan suïcidaal martelaarschap. In deze lezing wordt een overzicht gegeven van meer dan 3000 jaar waarin vanuit verschillende perspectieven, vrijwillig of onvrijwillig, mensen gedood werden om wille van het in stand houden van de kosmische en maatschappelijke orde, vanuit religieus perspectief.

mei
28
ma
De talen van Anatolië en de taal van Troje (EOL/NKV) @ Amsterdam
mei 28 @ 19:00 – 21:00

Dr. Alwin Kloekhorst, docent opleiding Taalwetenschap en onderzoeker aan het Leiden Institute for Area Studies, Universiteit Leiden

In deze lezing gaat de spreker op zoek naar een antwoord op de vraag ‘welke taal werd er in Troje gesproken?’. Deze zoektocht leidt langs vele talen die door vele verschillende volkeren werden gesproken in het oostelijk Middellandse Zeegebied in het 2de en 1ste millennium v.Chr. Tijdens de lezing zullen we kennis maken met de taal van de Hittieten, de Luwiërs, de Lyciërs, de Frygiërs, etc. Aan de hand van veel beeldmateriaal en voorbeelden zal de spreker de soms ingewikkelde taalsituatie in het gebied rondom Troje schetsen.