Lezingen & Events

EOL events
NINO/EOL-lezingen
Externe activiteiten

Lezingen per afdeling:

Amersfoort | AmsterdamApeldoorn | Den Bosch | Dordrecht | Eindhoven
Groningen | Haarlem | Leiden/Den Haag | LeuvenMaastrichtRotterdam
Twente | Zutphen/Deventer/Arnhem | Zwolle/Kampen

apr
14
di
Afgelast | De Egyptische god Seth: verwarrende god of ‘god van verwarring’? @ Eindhoven
apr 14 @ 20:00

Dr. J.M.F. (Wantje) Fritschy MA
Egyptoloog (voorheen sociaal-economisch historica en bijzonder hoogleraar Geschiedenis van de overheidsfinanciën)

De meest verwarrende god in het oud-Egyptische pantheon is Seth:

  • moordenaar van Osiris, maar ook: beschermer van Re tegen de nacht-slang Apophis;
  • vijand en tegenstander van Osiris’ postume zoon Horus, maar ook: diens vriend en partner
  • gehate ‘vreemdeling’, maar ook: ‘huisgod van de Ramessiden’ naar wie Ramses I en II hun zoons noemden.

Herman te Velde schreef over deze god al lang geleden een proefschrift, waarvan zelfs een tweede druk verscheen (Seth, God of Confusion. A Study of his Role in Egyptian Mythology and Religion, Leiden 1977; oorspr. 1967). Dat biedt een grondig inzicht in
uiteenlopende aspecten van Seth, de verwarrende god. Tevens zal aandacht worden besteed aan reacties op Te Velde’s boek – van onder meer Erik Hornung, de beroemde auteur van Der Eine und die Vielen. Altägyptische Götterwelt (rev. ed. 2005; orig. 1971) – en op recentere publicaties over de god Seth.

apr
15
wo
Afgelast | Het Antikythera mechaniek @ Enschede
apr 15 @ 19:30

Dr. Rob van Gent
Senior researcher in de geschiedenis van de wis- en sterrenkunde, Mathematisch Instituut, Universiteit Utrecht

In het voorjaar van 1900 vonden Griekse sponsduikers nabij de kust van het eilandje Antikythera een Romeins scheepswrak dat uit ca. 80 v.Chr. dateert. Tussen de diverse naar boven gebrachte voorwerpen bevonden zich ook fragmenten van een koperen mechanisch instrument waarvan de functie voor lange tijd onduidelijk was. Pas in de laatste decennia is duidelijk geworden dat het een ingenieus mechanisch planetarium betreft waarmee de schijnbare posities van de zon, de maan en vermoedelijk ook de planeten voorspeld kunnen worden. In deze lezing zullen de herkomst en de functie van dit bijzonder mechaniek uitgebreid aan de orde komen.

apr
22
wo
Afgelast | Schrift en schrijftradities van de Berbers van Noord-Afrika @ Groningen
apr 22 @ 19:30

Prof. Dr. Harry Stroomer
Bijzonder hoogleraar Berberse en Zuidsemitische talen, Universiteit Leiden

Er worden in Noord Afrika verschillende 12 Berber talen gesproken. In deze lezing wordt er in historische volgorde besproken welke talen welk schrift hebben gekend of nog steeds kennen.

Afgelast | Tell Dāmiyah – een klein, maar belangrijk IJzertijd heiligdom in de Jordaanvallei @ Dordrecht
apr 22 @ 20:00

Dr. Lucas Petit
Conservator Collectie Nabije Oosten, Rijksmuseum van Oudheden

damiyah

In 2004 en 2005 heeft een team Nederlandse en Jordaanse archeologen onder leiding van de spreker opgravingen uitgevoerd op Tell Dāmiyah. Deze ruïneheuvel, die sommigen met de Bijbelse plaats Adama identificeren, is prachtig gelegen op de oostelijke Jordaanoever en was voor het eerst onderwerp van studie.

De resultaten van het onderzoek waren opmerkelijk. Met een oppervlak van ‘slechts’ 40×40 meter, bleek deze nederzetting een belangrijke regionale en wel mogelijk internationale rol te hebben gespeeld. Een Egyptische farao was trots dat hij Adama had verslagen en ook de Assyriërs kwamen geregeld langs. Maar waarom? In het najaar van 2012 werden opgravingen op Tell Dāmiyah hervat om deze vraag te beantwoorden, eerst door het Rijksmuseum van Oudheden alleen en later samen met de Jordaanse Yarmouk universiteit van Irbid. Spectaculaire vondsten tonen aan dat Tell Damiyah in de late IJzertijd (750-650 v.Chr.) geen stad of handelscentrum was, maar een belangrijk regionaal en interregionaal heiligdom.

apr
25
za
Afgelast | EOL Jaardag: Het kwade overwinnen @ Rotterdam
apr 25 @ 11:00 – 16:30

De jaarvergadering van EOL staat dit jaar in het teken van het thema ‘Het Kwade Overwinnen’. We werden tot dit thema geïnspireerd door het motto van de Pauluskerk dat de gevel versiert: ‘Overwin het kwade door het goede’ (uit de brief van Paulus aan de Romeinen 12: 21). We gaan kijken hoe men over dit thema dacht in het oude Egypte, Mesopotamië en Israël. Middagsessie staat open voor niet-leden.

Programma

Alleen voor leden Ex Oriente Lux:

10:30 – 11:00 uur: ontvangst met koffie en thee
11:00 – 12:30 uur: Algemene Ledenvergadering
12:30 – 13:30 uur: Lunch

Open voor belangstellenden:

13:30 – 14.15 uur: Prof. dr. Klaas A.D. Smelik (Universiteit Gent, em. hoogleraar Hebreeuws en Joodse Studies), Van slang tot satan. Het Kwaad in de Hebreeuwse Bijbel

Volgens het monotheïstische idee is er maar één God die alles heeft geschapen. Als dit zo is, dan zou het kwaad ook door God moeten zijn geschapen. Hoe verhoudt deze conclusie zich tot de vaststelling door God aan het begin van de Hebreeuwse Bijbel dat alles in Zijn schepping goed is? Klopt het dat door de zondeval het kwaad in de wereld is gekomen? En staat tegenover God een macht van het kwaad, de Satan? Waarom zendt God de zondvloed om de mensheid te vernietigen en redt Hij tegelijkertijd Noach en zijn familie? En zo zijn er meer vragen te stellen over mogelijke tegenstrijdigheden in de visie op het kwaad bij de Bijbelschrijvers. In deze lezing wordt getoond dat deze visie toch veel minder tegenstrijdig is dan het wel lijkt. Het gaat erom de dynamiek te onderkennen in het Bijbelse beeld van God in verhouding tot het kwaad.

14:15 – 15:00 uur: Dr. Frans A.M. Wiggermann, (em. universitair docent assyriologie aan de VU), De ontmoeting van Goed en Kwaad in het Oude Mesopotamië

Het Goede en Het Kwade ontmoeten elkaar ’s nachts vóór en in het huis van de zieke. Het Goede verdedigt de zieke met gebeden en rituelen, terwijl het Kwade gebruik maakt van de duisternis om de zieke te overmeesteren. De bijbehorende klei-figuren, bezweringsteksten en amuletten laten ons gedetailleerd meekijken met de eigenaar van het huis, die eveneens door een klei-figuur en een korte bezweringstekst vertegenwoordigd wordt.

15:00 – 15:30 uur: Pauze met koffie en thee

15:30 – 16.15 uur: Petra Hogenboom MA (assistent-conservator collectie Egypte RMO), Goed versus Kwaad in het oude Egypte 

Aan de basis van de oude Egyptische maatschappij lag Maät, de kosmische balans, het essentiële evenwicht tussen goed en kwaad. Als Maät in balans was, dan zou het goed gaan met het rijk van de Twee Landen. Maar er waren verschillende machten die deze belangrijke balans bedreigden. Een strijd tussen goed en kwaad. Deze strijd, waarbij het goede hopelijk altijd zou blijven overwinnen, werd op diverse niveaus gevoerd. Niet alleen was het een strijd tussen goden, maar ook de oude Egyptenaren zelf zochten dagelijks de balans tussen goed en kwaad.

Kosten

De kosten voor de hele dag (alleen voor leden) bedragen € 25,00 per persoon (inclusief koffie, lunch en thee). De kosten voor alleen de middagsessie bedragen € 17,50 p.p. voor leden, € 22,50 voor niet-leden, € 10,00 voor scholieren en studenten t/m 24 jaar.

Opgave

Leden kunnen zich voor deelname opgeven door overmaking van één van deze bedragen, vermenigvuldigd met het aantal personen waarmee u denkt te komen, op rekening NL82 INGB 0000 229501 t.n.v. Ex Oriente Lux te Leiden, onder vermelding van ‘Studiedag 2020 Rotterdam’. Uw storting dient uiterlijk op 13 april 2020 in ons bezit te zijn. Alleen uw storting geldt als aanmelding! Opgave via website of e-mail is voor leden niet nodig.

Niet-leden dienen zich daarnaast per e-mail (eol@hum.leidenuniv.nl) op te geven met vermelding van hun volledige naam en adres met, indien van toepassing, vermelding van status: scholier/student + naam van (hoge)school of universiteit. U kunt zich ook online aanmelden. Ook voor niet-leden geldt de storting van het benodigde bedrag als aanmelding!

Overige info

De Pauluskerk is goed per trein bereikbaar (5 minuten lopen vanaf Centraal Station Rotterdam) en er is een parkeergarage in de directe omgeving, Schouwburgplein 1.

De leden, die zich aanmelden, krijgen ruim voor de vergadering de stukken toegestuurd.

Het is niet mogelijk op de studiedag zelf bij de ingang te betalen. Zij die zich aanmelden krijgen ongeveer een week voor de studiedag een dagprogramma en routebeschrijving toegestuurd. Dat papier geldt als toegangsbewijs; neemt u het dus mee!

Nog geen lid? Hier kunt u lid worden!

apr
28
di
Afgelast | Kopten, een van de oudste orthodox-christelijke Tradities @ Apeldoorn
apr 28 @ 19:45

Magdalena Kuhn

Kopten is de benaming van de christelijke bewoners van Egypte. Ze hebben hun eigen liturgieën, taal en kunstvormen zoals literatuur, muziek en iconen. Deze lezing beschrijft hoe de naam “Kopten” ontstond en hoe ze ondanks bedreigingen van Romeinen, Byzantijnen en Arabieren door de eeuwen heen hun identiteit wisten te bewaren. De lezing wordt ondersteund met veel afbeeldingen en muziekvoorbeelden.

mei
12
di
Afgelast | Judea onder Perzen, Macedoniërs en Romeinen @ Amsterdam
mei 12 @ 20:00 – 22:00

Prof.dr. Bert van der Spek
Emeritus hoogleraar Oude Geschiedenis

In 538 v. Chr. (of wellicht iets later) werd Juda (Judea) een provincie van het Perzische rijk. Daarna maakte het deel uit van de rijken van Alexander de Grote, de Ptolemeeën, de Seleuciden en de Romeinen. Heel even was het zelfstandig onder het Hasmonese (Makkabese) koningshuis. In de lezing krijgt u een overzicht van het wel en wee van Juda in die tijd en we gaan wat breder in op de wijze waarop Juda zich opstelde tegenover de overheersers. In die houding zijn veel overeenkomsten te vinden met de houding van onderworpenen in latere tijden. De tijd was ook van groot belang voor het ontstaan van de Joodse identiteit.

mei
13
wo
Afgelast | Een stad met symposiumcultus voor pelgrims in een vroegjoodse tekst uit Qumran? @ Leuven
mei 13 @ 20:00

Hugo Antonissen (Leuven)

Een erg fragmentair bewaarde Aramese tekst uit de grotten van Qumran, Nieuw Jeruzalem, beschrijft een stad, gebouwd na een fundamentele ommekeer in het wereldgebeuren. De stad heeft gigantische afmetingen en een hippodamisch grondplan. Aan het kruispunt van de twee grootste verkeersaders ligt de tempel. De eredienst, die daar wordt uitgevoerd, wordt tot in detail beschreven. Zo onder meer de bewerking van het vlees van de geofferde dieren. Het grootste gedeelte van de stad bestaat uit identieke verblijfseenheden. Terminologie (o. m. “aanligbedden”) en architectonische typologie wijzen sterk in de richting van een symposiumcultus, zoals die gekend is uit de Griekse, de hellenistische en de Romeinse cultuur.

Een symposiumcultus op de schaal van een stad is gekend uit de Griekse oudheid, zoals werd aangetoond door Pauline Schmitt Pantel (1992) in La cité au banquet. Histoire des repas publics dans les cités grecques. Symposium als respectvol eerbewijs aan het opperwezen is gekend uit de vroegjoodse traditie in teksten zoals De brief van Aristeas, De wijsheid van Ben Sirach en vroegrabbijnse teksten.