Dr. Robin ten Hoopen
Predikant (PKN) en onderzoeker aan de PThU met als focus de Hebreeuwse Bijbel in de context van het oude Nabije Oosten
‘De koning is dood, leve de koning’. De historicus Kantorowicz heeft in zijn klassieke werk over Middeleeuwse politieke theologie gesproken over de twee lichamen van de koning (The King’s Two Bodies. A Study in Mediaeval Political Theology, 1957). De koning is sterfelijk als mens, maar in zijn ambt kan de koning onsterfelijk zijn. In deze lezing wordt gekeken naar teksten uit Mesopotamië, de Levant en de Bijbel die spreken over sterfelijkheid en onsterfelijkheid van de koning (o.a. Kirtu Epos, Psalm 45, 61, 72). Sommige van deze teksten lijken inderdaad te duiden op de idee van de twee lichamen van de koning. Andere teksten wijzen vooral op de continuïteit van het koningschap in een dynastie. De spreker laat zowel de continuïteit als discontinuïteit tussen en binnen de verschillende tradities zien.
Rogier van der Wal
Classicus, filosoof, oudheidkundige en bestuurskundige
De spreker start vanuit het verhaal van Penelope van Margaret Atwood (2005). Hoe kijken we vandaag de dag aan tegen de manier waarop Penelope zich opstelt? Wat zou het moderne equivalent kunnen zijn van overdag aan een kleed weven en het ’s nachts weer uithalen? En wat is de opmerkelijke rol van de twaalf dienstmeisjes, die bij Atwood het verhaal kruiden door, als het koor in een klassieke tragedie, met zangen commentaar te geven op wat er gebeurt? In deze lezing is ook aandacht voor moderne bewerkingen van de Odyssee, die de rol van de vrouw op een andere wijze belichten.
Dr. Willemijn Waal
Universitair docent Hittitisch aan de Universiteit Leiden
Onderzoek in de afgelopen decennia heeft meer een meer duidelijk gemaakt dat het oude Griekenland in intensief contact stond met het Nabije Oosten, en dat deze interactie onder meer haar sporen heeft nagelaten in de Griekse religie, wetenschap en literatuur. Deze sporen zijn bij uitstek zichtbaar in de werken van Homerus. Zowel de Ilias als de Odyssee toont opvallende gelijkenissen met literaire spijkerschriftteksten van het tweede en eerste millennium v. Chr., zoals het Gilgamesj-epos uit Mesopotamië en het Kumarbi-epos uit Anatolië. Het gaat hierbij niet alleen om overeenkomsten in thematiek en literaire motieven, maar ook in de stijl en structuur van de composities. In deze lezing zal Willemijn Waal (Universiteit Leiden, Ned. Inst. voor het Nabije Oosten) een aantal bekende en minder bekende parallellen tussen ‘Oosterse’ epen en de Ilias behandelen en ingaan op de vraag wat deze overeenkomsten ons kunnen vertellen over de ontstaansgeschiedenis en de overlevering van de werken van Homerus.