Menu

Lezingen

Lezingen per afdeling:

Amersfoort | AmsterdamApeldoorn | Den Bosch | Dordrecht | Groningen/Friesland | Haarlem | Leiden/Den Haag | LeuvenMaastrichtRotterdam | Twente | Zutphen/Deventer/Arnhem

NINO/EOL-lezingen

dec
12
di
Efrem de Syriër en Keizer Julianus’ veldtocht tegen de Perzen @ Zutphen
dec 12 @ 19:30
Efrem de Syriër en Keizer Julianus’ veldtocht tegen de Perzen @ Zutphen

Prof. dr. Bas ter Haar Romeny
Hoogleraar Oude geschiedenis, Faculteit Geesteswetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam

De Romeinse keizer Julianus, in oudere handboeken wel getooid met de bijnaam ‘de afvallige’ omdat hij de rij van christelijke keizers na Constantijn onderbrak, had als generaal in het westen de nodige successen behaald. Toen hij eenmaal de titel van Augustus had verworven, besloot hij in 363 na Chr. ook de Perzen, die de oostgrens van het rijk bedreigden, een lesje te gaan leren. Het werd zijn laatste veldtocht: hij viel bij Samarra op de oostelijke oever van de Tigris. In deze lezing kijken we naar Julianus’ handelen op militair en godsdienstpolitiek gebied direct voorafgaand en tijdens de veldtocht. Daarbij komen niet alleen Julianus’ eigen brieven en de berichtgeving van Griekse en Romeinse auteurs aan de orde, maar ook de Hymnen tegen Julianus van de Syrische auteur Efrem, die ooggetuige was van de aankomst van het lijk van Julianus in zijn woonplaats Nisibis.

dec
13
wo
NINO/EOL-najaarslezing: De dorstige stad @ Leiden & Online
dec 13 @ 15:30 – 16:30
NINO/EOL-najaarslezing: De dorstige stad @ Leiden & Online

Water in historisch Constantinopel en hedendaags Istanbul

In deze lezing gaat de spreker in op de watervoorziening van Constantinopel door de eeuwen heen en het rijke materiële en immateriële erfgoed in de stad dat daarvan getuigt. Aquaducten, open en ondergrondse opslagbassins, verdeelstations, badhuizen en fonteinen zijn op vele plekken nog te zien, soms dominant in het straatbeeld, soms voor wie weet waar te kijken. Terwijl de geschiedschrijving van de stad vaak gebaseerd is op gescheiden tijdsvakken – Laat-Antiek, Byzantijns, Ottomaans, Republikeins – geeft een thema dat van alle tijden is, zoals stedelijke watervoorziening, de mogelijkheid om op zoek te gaan naar continuïteit en verandering tijdens de vele eeuwen van bewoning. Het nodigt ook uit om deze lange tijdslijnen tot op de dag van vandaag door te trekken, en na te denken over ons eigen watergebruik.

Het tweede deel van de lezing gaat over de initiatieven en plannen die momenteel in het kader van het Urban Heritage Lab aan het Nederlands Instituut in Turkije ontwikkeld worden en waarbij watererfgoed een centrale plek inneemt. Deze initiatieven hebben een tweeledig doel: om de belangstelling voor watererfgoed te vergoten, en om strategieën te ontwikkelen waarmee watererfgoed kan helpen bewustwording van de huidige klimaat- en watercrisis te vergroten.

Fokke Gerritsen is directeur van het Nederlands Instituut in Istanbul en archeoloog.

Meer informatie en aanmelden

Foto: Het Aquaduct van Valens en de Atatürk Boulevard in Istanbul (foto Mariëtte Verhoeven).

Recent onderzoek in het graf van Ramses III @ Groningen
dec 13 @ 19:30
Recent onderzoek in het graf van Ramses III @ Groningen

Drs. Willem Hovestreydt
Egyptoloog

Het graf van farao Ramses III behoort tot de oudst bekende graven in het Dal der Koningen. Al in 1738 maakte Richard Pococke een beschrijving en plattegrond, en in 1769 werd hij gevolgd door James Bruce. Diens afbeeldingen van twee harpspelers in het graf droegen ertoe bij dat het uitgroeide tot een van de bekendste en drukst bezochte graven in het Dal. Toch heeft het lang geduurd tot er van egyptologische zijde serieuze belangstelling werd getoond. Pas in de laatste twee decennia is hier enige verandering in gekomen, maar het graf is nooit systematisch gepubliceerd. Dat is jammer, want sinds het eind van de 19e eeuw is vooral de achterste helft van het graf sterk beschadigd als gevolg van een of meer overstromingen. Delen van het graf zijn daardoor instabiel geworden en de kans op verdere schade is reëel. Enige jaren geleden is echter een project van start gegaan dat is gericht op conservering, onderzoek en publicatie van het gehele graf. Het project heeft inmiddels vier succesvolle seizoenen achter de rug.

De spreker maakt deel uit van het onderzoeksteam. Na een inleiding over de geschiedenis van het graf en het belang ervan zal hij ingaan op de tot nu behaalde resultaten. Met name wordt aandacht besteed aan de sterk beschadigde decoratie van het achterste deel van het graf. Deze decoratie kan grotendeels gerestaureerd worden en blijkt uniek te zijn voor een koninklijk graf uit het Nieuwe Rijk.

Mozes en farao in gedichten @ Leuven
dec 13 @ 20:00
Mozes en farao in gedichten @ Leuven

Drs. Jeroen Verrijssen

De Joodse traditie om wekelijks – naast de Hebreeuwse tekst – ook de Aramese vertaling (targoem) luidop te lezen, begon ergens in de eerste eeuwen vóór en na Christus. Dit verminderde echter doorheen de eeuwen samen met het verval van het Aramees als spreektaal voor de Joden. Tegen de middeleeuwen vinden we alleen nog maar overblijfselen van deze traditie voor slechts twee belangrijke feestdagen: de zevende dag van Pesach waarop de doortocht door de Rode Zee wordt gevierd; en de eerste dag van Shavu’ot, waarop de ontvangst van de tien geboden wordt gevierd. In het middeleeuwse Europa was het de gewoonte om de Aramese vertaling aan te vullen met gedichten en uitbreidingen. Deze aanvullingen waren óók in het Aramees – wat opmerkelijk is aangezien deze taal nog amper gesproken werd.

Deze lezing zoomt in op het verhaal van Mozes en Farao in Ex 13-15, in het bijzonder op een selectie gedichten en prozauitbreidingen op het verhaal van de doortocht door de Rode Zee. In deze teksten zullen we samen ontdekken hoe creatief (vroeg-)Middeleeuwse Joden omgaan met hun Heilig Schrift en de Aramese taal, maar ook hoe “boze” figuren zoals Farao worden gerepresenteerd.

Jeroen Verrijssen is in het laatste jaar van zijn doctoraat aan de faculteit Theologie & Religiewetenschappen aan de KU Leuven. Zijn doctoraat onderzoekt de targoems, de Aramese vertalingen van de Hebreeuwse Bijbel. In het bijzonder gaat hij op zoek naar de verbanden tussen de verschillende Palestijnse targoems, met een focus op de liturgische functie(s) van deze teksten en hun transmissiegeschiedenis. Hij is ook voorzitter van Ex Oriente Lux (België) en board member van de International Organization for Targumic Studies.

dec
20
wo
Het Antikythera mechaniek @ Enschede
dec 20 @ 19:30
Het Antikythera mechaniek @ Enschede

In het voorjaar van 1900 vonden Griekse sponsduikers nabij de kust van het eilandje Antikythera een Romeins scheepswrak dat uit ca. 80 v.Chr. dateert. Tussen de diverse naar boven gebrachte voorwerpen bevonden zich ook fragmenten van een koperen mechanisch instrument waarvan de functie voor lange tijd onduidelijk was. Pas in de laatste decennia is duidelijk geworden dat het een ingenieus mechanisch planetarium betreft waarmee de schijnbare posities van de zon, de maan en vermoedelijk ook de planeten voorspeld kunnen worden. In deze lezing zullen de herkomst en de functie van dit bijzonder mechaniek uitgebreid aan de orde komen.

jan
8
ma
Hannibal, een ideale vijand @ Enschede
jan 8 @ 19:30
Hannibal, een ideale vijand @ Enschede

Dr. Christiaan Caspers
Classicus, kunsthistoricus en docent

De oorlogen met Carthago bracht de Romeinen dicht bij een definitieve nederlaag, maar voor een opkomende, ambitieuze natiestaat was Hannibal de ideale tegenstander. Een vijand die  wezensvreemd, maar tegelijkertijd evenwaardig is. We bekijken hoe Romeinse schrijvers in Hannibal zo’n paradoxale figuur construeren. Een uitgangspunt is de examenpensum van 2024, maar ook het dichtwerk van Horatius en Silius Italicus komt aan bod, evenals de curieuze Hannibal-revival ten tijde van de ‘Afrikaanse’ keizer Septimius Severus. Daarbij gaan we voor de hand liggende parallellen met het heden niet uit de weg.

jan
10
wo
De bibliotheek van Assurbanipal in context @ Online
jan 10 @ 20:00
De bibliotheek van Assurbanipal in context @ Online

Prof. dr. Caroline Waerzeggers
Hoogleraar Assyriologie, Faculteit Geesteswetenschappen, Universiteit Leiden

Assurbanipal, koning van Assyrië (midden zevende eeuw v. Chr.), was de eerste maar zeker niet laatste vorst uit de geschiedenis die opdracht gaf om alle kennis op één plek samen te brengen. De beroemde bibliotheek van Ninive is één van de meest opzienbarende ontdekkingen uit Mesopotamië. Maar waar kwam Assurbanipals verzamelzucht vandaan? Hoe zag zijn ‘bibliotheek’ eruit? En wat wou hij met dit project bereiken? Om de bibliotheek van Ninive goed te begrijpen zal ik kijken naar de totstandkoming van deze legendarische collectie onder Assurbanipal, maar ook nagaan hoe deze koninklijke bibliotheek past in de bredere cultuur van verzamelen en archiveren in het Nabije Oosten. 

jan
13
za
54e Papyrologendag @ Leiden
jan 13 @ 14:00 – 16:00
54e Papyrologendag @ Leiden

Iedereen is van harte welkom om de lezingen bij te wonen op de 54e Papyrologendag op 13 januari 2024 in de conferentiezaal Vossius in de Universiteitsbibliotheek te Leiden. Tijdens deze lezingenmiddag zullen de resultaten van recent papyrologisch onderzoek gepresenteerd worden aan het publiek.

Programma

14:00-14:35 Over Judese huwelijken in Romeins Judea: het Judese huwelijk in Grieks-Romeins perspectief, door Ruwan van der Iest (Groningen)

14:35-15:10 “Hij die het niet verdient mijn man te worden genoemd”: het gebruik van relatiefzinnen in Griekse papyrusbrieven en petities, door Eleonora Cattafi (Gent)

15:10-15:45 Frames, fragmenten en vooral (nog) veel vragen – lopend onderzoek naar P. BM EA 10798, door Petra Hogenboom (Leiden)

Graag aanmelden via j.v.stolk@hum.leidenuniv.nl

jan
16
di
Alexander de Grote in Babylonisch perspectief @ Overveen
jan 16 @ 20:00
Alexander de Grote in Babylonisch perspectief @ Overveen

Prof. dr. Bert van der Spek
Emeritus hoogleraar Oude geschiedenis aan de Vrije Universiteit Amsterdam

Alexander de Grote trok eind oktober 331 v.Chr. de grote stad Babylon binnen nadat hij op 1 oktober de laatste koning van het Perzische rijk, Darius III, definitief had verslagen bij Gaugamela in Noord-Irak. Babylon was op dat moment één van de grootste steden van de wereld, de grote stad die Nebukadnessar gebouwd had. Alexander bleef er 40 dagen voordat hij zijn tocht voortzette. Een kleine acht jaar later keerde hij er terug en stierf. Alexander wilde van Babylon zijn residentie maken. Er kwam weinig van terecht. Na enkele weken in Babylon werd Alexander ziek en stierf hij op 11 juni 323 v.Chr. Onze kennis over Alexander de Grote berust hoofdzakelijk op Griekse en Latijnse geschiedwerken die honderden jaren na de dood van Alexander de Grote zijn opgeschreven. We hebben echter ook enkele Babylonische teksten in spijkerschrift over Alexander uit de tijd zelf. Daaronder vallen kronieken, astronomische dagboeken (met daarin historische notities), een ‘profetische’ tekst over de komst van de Grieken (vergelijkbaar met de voorspellingen in het Bijbelboek Daniël 11) en administratieve teksten. Astronomische dagboeken vertellen ons over de slag bij Gaugamela, Alexanders intocht en zijn dood. In de lezing worden de teksten besproken en krijgt u een indruk van de stad.

jan
17
wo
Hannibal, een ideale vijand @ Den Bosch
jan 17 @ 20:00
Hannibal, een ideale vijand @ Den Bosch

Dr. Christiaan Caspers
Classicus, kunsthistoricus en docent

De oorlogen met Carthago bracht de Romeinen dicht bij een definitieve nederlaag, maar voor een opkomende, ambitieuze natiestaat was Hannibal de ideale tegenstander. Een vijand die  wezensvreemd, maar tegelijkertijd evenwaardig is. We bekijken hoe Romeinse schrijvers in Hannibal zo’n paradoxale figuur construeren. Een uitgangspunt is de examenpensum van 2024, maar ook het dichtwerk van Horatius en Silius Italicus komt aan bod, evenals de curieuze Hannibal-revival ten tijde van de ‘Afrikaanse’ keizer Septimius Severus. Daarbij gaan we voor de hand liggende parallellen met het heden niet uit de weg.

feb
12
ma
Goden en hun tempels @ Leiden
feb 12 @ 20:00
Goden en hun tempels @ Leiden

Prof. dr. Paul Sanders
Hoogleraar Oude Testament aan de Protestantse Theologische Universiteit

In het hele oude Nabije Oosten werden tempels gebouwd in de hoop dat de goden er hun intrek zouden nemen. Hoe stelde men zich die aanwezigheid van de goden voor? Naast de ruïnes van de tempels zijn er gelukkig teksten bewaard gebleven die laten zien hoe gedacht werd over de functie van de tempels. Deze lezing gaat in op gegevens uit Egypte, Mesopotamië, het Hettitische machtsgebied en de Levant, het gebied aan de oostkant van de Middellandse Zee. Deze gegevens worden vergeleken met de Israëlitische voorstellingen van de aanwezigheid van God in de tempel zoals we die kennen uit de Hebreeuwse Bijbel.

feb
13
di
Over de identiteit van de Judese gemeenschap op Elephantine eiland @ Apeldoorn
feb 13 @ 19:45
Over de identiteit van de Judese gemeenschap op Elephantine eiland @ Apeldoorn

Dr. Ruwan van der Iest
Docent Koinè en Nieuwtestamentisch Grieks, Rijksuniversiteit Groningen

Sinds de ontdekking van een verzameling Aramese papyri en ostraca op het eiland Elephantine, hebben archeologen, Bijbelwetenschappers en oudhistorici zich met veel interesse beziggehouden met het bestuderen van de identiteit van de leden van de gemeenschap die deze documenten heeft geproduceerd. Niet geheel onverwacht, want de Aramese teksten van Elephantine leken voor het eerst een kijkje in het leven van wat lang bekend stond als een ‘Joodse’ gemeenschap te geven. Een gemeenschap, gesticht ten tijde van de Perzische periode. Waar wetenschappers het Jodendom voorheen vanuit het oogpunt van de Hebreeuwse Bijbel bestudeerden, bood het materiaal van Elephantine, wat grotendeels bestaat uit contracten en administratieve documenten, een interessant alternatief. Het bleek echter snel dat de identificatie van deze gemeenschap als ‘Joods’ niet zo gemakkelijk was als men eerder had gedacht. Niet alleen werden de leden van de gemeenschap aangeduid als ‘Judeeër’, maar ook als ‘Arameeër’. Verder waren de diensten in de tempel niet enkel toegewijd aan YHWH, maar werden er ook andere, Aramese en Egyptische, goden aanbeden.

Tijdens deze lezing gaan wij ons verdiepen in de identiteit van de gemeenschap en de manier waarop wij de identiteit van historische gemeenschappen, aan de hand van beschikbaar bronnenmateriaal, kunnen en willen reconstrueren. Wij zullen hierbij ingaan op de informatie die onze bronnen verschaffen en de aard van de bronnen zelf. Wat voor documenten zijn de Aramese papyri en met welk doel zijn deze documenten opgesteld? Hoe kunnen wij op basis van deze vragen, gerichter onderzoek doen naar de identiteit van de Judese gemeenschap?

De Piramideteksten en de god Seth @ Bloemendaal
feb 13 @ 20:00
De Piramideteksten en de god Seth @ Bloemendaal

Dr. Wantje Fritschy
Egyptoloog (voorheen Bijzonder Hoogleraar ‘Geschiedenis van de overheidsfinanciën’ en sociaal-economisch historica aan de VU)

De zogenaamde piramideteksten vormen het oudst bestaande corpus van religieuze teksten ter wereld. De binnenmuren van ruimtes in een aantal piramides van farao’s uit de vijfde en zesde dynastie uit de jaren tussen ongeveer 2350 en 2200 v.Chr. zijn er van onder tot boven mee bedekt. Elementen eruit bleven tot aan het einde van de Egyptische geschiedenis op sarcofagen en andere voorwerpen, en in zogenaamde ‘Dodenboek’-teksten, terugkeren. Ze bestaan uit in totaal ongeveer 900 ‘spreuken’, niet alleen offerformules en bezwerende teksten, maar ook veel ‘kosmografische’ verwijzingen. Vele ervan worden als moeilijk te interpreteren ervaren. Er verschijnt nog steeds nieuwe literatuur waarin wordt geprobeerd om tot een beter begrip van de piramideteksten te komen.

Seth was gedurende de hele oud-Egyptische geschiedenis een van de meest intrigerende goden uit het Egyptische pantheon. Beruchte moordenaar van de mythische oudste koning van Egypte, de god Osiris, maar ook, als verdrijver van de gevaarlijke slang Apophis, de beschermer van de zonnegod Re tijdens diens nachtelijke reizen. Vijand van de god Horus, de zoon van Osiris, maar ook: diens onmisbare partner in de ondersteuning van het Egyptische koningschap. Een god geliefd door buitenlanders en daardoor later vaak gezien als een ‘gehate vreemdeling’, maar ook: de god naar wie de namen van de farao’s Seti I en II verwijzen, de zonen van Ramses I en II.

Niet alleen bevatten al de piramideteksten een honderdvijftigtal verwijzingen naar de god Seth, hij komt zelfs in enkele losse inscripties van vóór de piramidentijd al voor. In deze lezing zal de vraag centraal staan wat het combineren van alle informatie ons kan leren over visies op het koningschap en op de dood van de koning in de vroegste historische periodes van het oude Egypte.

feb
15
do
Goden van klei? Hoe kunnen we Neolithische figurines interpreteren? @ Enschede
feb 15 @ 19:30
Goden van klei? Hoe kunnen we Neolithische figurines interpreteren? @ Enschede

Dr. Monique Arntz
Archeoloog (Leiden)

Al in het vroegste stadium van het Nieuwe Steentijd (Neolithicum) in het Oude Nabije Oosten, zo’n 12.000 jaar geleden, vinden we in opgravingen kleine beeldjes van mensen en dieren gemaakt van klei en steen. Ook in latere tijden blijven dergelijke figurines in gebruik. In de historische periodes kunnen we met zekerheid zeggen dat sommige van deze objecten goden en godinnen voorstelden. Naar analogie zijn voornamelijk de prehistorische vrouwelijke figurines vaak geïnterpreteerd als godinnen. Zelfs de vroegste figurines uit de Oude Steentijd in Europa, denk aan de beroemde Venus van Willendorf, zijn als onderdeel gezien van een ‘moedergodin’-cultus die schijnbaar universeel aanwezig was in het verleden. Maar zijn al deze figurines wel godinnen? Hoe kunnen we zo’n claim onderbouwen? Kunnen we überhaupt eenduidige interpretaties geven voor objecten die gemaakt en gebruikt zijn door compleet verschillende samenlevingen die door duizenden jaren en ontelbare generaties van elkaar gescheiden zijn?

In deze lezing zal de problematiek van dergelijke analogieën worden besproken, alsmede de problemen waar men tegenaan loopt bij het interpreteren van ‘betekenis’ in archeologische objecten. Deze problemen zijn zo mogelijk nog groter als men onderzoek doet naar prehistorische periodes, waarvan we vaak weinig weten over immateriële aspecten van het leven zoals bijvoorbeeld geloof. Toch kunnen we veel zeggen over figurines door gedegen archeologisch onderzoek dat zich richt op de materiële aspecten van figurines: hoe ze zijn gemaakt, hoe ze zijn gebruikt en in welke contexten we ze terugvinden. Twee Neolithische sites zullen dienen als een voorbeeld van deze holistische manier van onderzoek naar figurines: Tell Sabi Abyad in Syrië en Çatalhöyük in Turkije.

feb
21
wo
De échte leeftijd van het Griekse alfabet @ Leuven
feb 21 @ 20:00
De échte leeftijd van het Griekse alfabet @ Leuven

Prof. dr. Willemijn Waal

Doorgaans wordt aangenomen dat de Grieken het alfabet hebben overgenomen van de Feniciërs in de 8e (of begin 9e) eeuw v. Chr., kort voordat de eerste inscripties verschijnen. De introductie van het alfabet betekende het einde van een lange, schriftloze Dark Age. Nieuwe vondsten en inzichten geven echter aanleiding om dit scenario in twijfel te trekken.

In deze lezing zal aan de hand van archeologisch, epigrafisch en taalkundig bewijs worden beargumenteerd dat het Griekse alfabet al veel ouder is en dat dit schrift op zijn laatst in de 11e eeuw v. Chr. in het Egeïsch gebied moet zijn geïntroduceerd. De vroegste teksten, naar alle waarschijnlijkheid van administratieve en economisch aard, zijn niet aan ons overgeleverd omdat zij werden geschreven op vergankelijke materialen. Dit inzicht heeft een aantal belangrijke consequenties, niet in de laatste plaats voor de datering van Homerus.

Willemijn Waal is directeur van het Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten (NINO) en universitair docent Hittitisch aan het Instituut voor Regiostudies aan de Universiteit Leiden. Haar onderzoek richt zich op de oorsprong en de materialiteit van het schrift, evenals de relaties tussen oraliteit en geletterdheid. Ze is verder geïnteresseerd in interculturele contacten tussen Anatolië, het oude Nabije Oosten en de Egeïsche Zee, in het bijzonder de verbanden tussen klassieke literatuur en literatuur van het Nabije Oosten.

Politiek en profetie: voorspellende teksten in het Hellenistische Nabije Oosten @ Den Bosch
feb 21 @ 20:00
Politiek en profetie: voorspellende teksten in het Hellenistische Nabije Oosten @ Den Bosch

Cindy Meijer MA
Promovenda Oude geschiedenis, Faculteit der Geesteswetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam

In de eeuwen na de dood van Alexander de Grote werden er in het Nabije Oosten literaire teksten geschreven waarin de beschrijving van politieke gebeurtenissen gecombineerd wordt met voorspellingen over de toekomst. Vaak leveren dit soort teksten ook commentaar op politieke ontwikkelingen of situaties, zoals de toenemende invloed van de Griekse cultuur en taal. Een interessant voorbeeld is het Pottenbakkersorakel uit Egypte, waarin de Griekse en gehelleniseerde inwoners van Alexandrië worden gekarakteriseerd als Tyfoniërs, aanhangers van de boosaardige god Seth. De voorspelling sluit af met de komst van een ideale Egyptische koning, die de kosmische orde herstelt en Egypte weer sterk maakt. Soortgelijke teksten werden geschreven in Babylonië (de Dynastieënprofetie) en Judea (de visioenen van Daniël in Dan 7-12). Opvallend is dat in deze teksten politieke thema’s gelinkt worden aan de voorspelling van een betere toekomst en dat koningschap een belangrijk thema is. In deze lezing zal ik nader ingaan op de inhoud van de voorspellende teksten, de historische context waarin ze tot stand kwamen en de manier waarop overeenkomsten tussen de verschillende teksten verklaard kunnen worden.

feb
23
vr
Efrem de Syriër en Keizer Julianus’ veldtocht tegen de Perzen @ Dordrecht
feb 23 @ 20:00
Efrem de Syriër en Keizer Julianus’ veldtocht tegen de Perzen @ Dordrecht

Prof. dr. Bas ter Haar Romeny
Hoogleraar Oude geschiedenis, Faculteit Geesteswetenschappen, Vrije Universiteit Amsterdam

De Romeinse keizer Julianus, in oudere handboeken wel getooid met de bijnaam ‘de afvallige’ omdat hij de rij van christelijke keizers na Constantijn onderbrak, had als generaal in het westen de nodige successen behaald. Toen hij eenmaal de titel van Augustus had verworven, besloot hij in 363 na Chr. ook de Perzen, die de oostgrens van het rijk bedreigden, een lesje te gaan leren. Het werd zijn laatste veldtocht: hij viel bij Samarra op de oostelijke oever van de Tigris. In deze lezing kijken we naar Julianus’ handelen op militair en godsdienstpolitiek gebied direct voorafgaand en tijdens de veldtocht. Daarbij komen niet alleen Julianus’ eigen brieven en de berichtgeving van Griekse en Romeinse auteurs aan de orde, maar ook de Hymnen tegen Julianus van de Syrische auteur Efrem, die ooggetuige was van de aankomst van het lijk van Julianus in zijn woonplaats Nisibis.

feb
28
wo
De goden verzoeken – verzoeken aan de goden. Zonde en gebed bij de Hettieten @ Online
feb 28 @ 20:00
De goden verzoeken – verzoeken aan de goden. Zonde en gebed bij de Hettieten @ Online

Dr. Lidewij van de Peut
Assyrioloog / Hettitoloog, Deventer

In de oude hoofdstad van het Hettitische Rijk in centraal Anatolië (ca. 1650-1180 v.Chr.) zijn tussen de vele kleitabletten diverse gebeden gevonden. Deze Hettitische gebeden zijn uniek in vergelijking met andere gebedscorpora. Ze zijn geschreven om uitgevoerd te worden op een specifiek moment door één bepaald persoon, meestal de Hettitische koning. In zijn zogenoemde ‘persoonlijke’ gebeden kon de koning de goden direct om hulp vragen in tijden van nood. Deze teksten geven ons niet alleen een unieke kijk op de relatie tussen de koning en de goden, maar ook op wat de koning doet wanneer zijn rijk bedreigd wordt door vijanden of epidemieën. Bovendien vormen de zondes die de koning opbiecht in zijn gebeden een unieke bron van historische informatie. Deze lezing geeft een overzicht van het genre met een speciale focus op de functie van de gebeden.

mrt
4
ma
Plato’s Mythen @ Enschede
mrt 4 @ 19:30
Plato’s Mythen @ Enschede

Dr. Hugo Koning
Classicus en docent universiteit Leiden

Plato staat aan de wieg van een wetenschappelijke traditie die een rationele dialoog als enige weg naar de waarheid beschouwt. Toch is hij ook de auteur van fantastische verhalen die tot de verbeelding spreken en een plaats hebben gevonden in het westerse collectieve geheugen. De vertellingen moesten de denkbeelden van Plato aanschouwelijk maken en geven tot de dag van vandaag aanleiding tot reflectie en speculatie. Aan bod komt wat een Platoonse mythe is, waarom Plato zo van mythen hield en hoe wij nog steeds zijn mythen gebruiken om moderne vraagstukken te begrijpen. De spreker neemt een paar van de meest aansprekende verhalen onder de loep.

mrt
12
di
Mystiek van de graankorrel @ Bloemendaal
mrt 12 @ 20:00
Mystiek van de graankorrel @ Bloemendaal

Drs. Elsbeth Rooker
Egyptoloog/specialist antieke godsdiensten, Doornenburg

Osiris kan in strikte zin geen vegetatiegod worden genoemd, maar hij wordt wel geassocieerd met de vruchtbaarheid, de overstroming van de Nijl en de cyclus van de gewassen. De associatie met de vegetatie krijgt in de loop van de Egyptische geschiedenis langzaamaan steeds meer gewicht. In deze lezing kijken we naar wat die mystieke vruchtbaarheid van Osiris nu eigenlijk inhoudt en ook hoe allerlei landbouwprocessen en zelfs de oogst mogelijk met het lijden van Osiris worden verbonden. Hierbij is ook aandacht voor graanmummies, het zogenoemde Osirisbed en voor het Koiak-festival.