Prof. dr. Caroline Waerzeggers
Hoogleraar Assyriologie, Faculteit Geesteswetenschappen, Universiteit Leiden
Eén van de bekendste kleitabletten uit Mesopotamië is de zogenaamde Babylonische mappa mundi, of, de Babylonische wereldkaart. Hoewel we niet precies weten wanneer dit kleitablet ge maakt werd, gaat men doorgaans uit van een datum ergens in de 7e eeuw v. Chr., toen Babylon onder heerschappij van de Assyriërs stond. Op het tablet is de oudste (bewaard gebleven) wereldkaart getekend. We zien de circkel van de wereldzee met daarin de aardschijf, de Eufraat, Babylon, een kanaal, allerlei steden en streken, en, achter de wereldzee gelegen mythische regio’s of misschien wel bergpieken. De kaart is voorzien van labels en één of meerdere teksten in spijkerschrift met een onduidelijke relatie tot de kaart. Ondanks de aandacht die de mappa mundi van Assyriologen en historici heeft gekregen, blijft zij een groot enigma. Wie maakte deze kaart, wanneer, waarom en voor wie? En hoe uniek is deze tekening? In deze lezing proberen we te be grijpen welke geografische en mythische informatie er op de kaart staat, hoe de tekening zich verhoudt tot het bredere fenomeen van tekenkunst op spijkerschrifttabletten, en of we meer kunnen zeggen over de tijd waarin de kaart waarschijnlijk tot stand kwam.
Dr. Judith Jurjens
Egyptoloog en classica
Het beroep van schrijver stond in hoog aanzien in het Oude Egypte. Maar om schrijver te kunnen worden, moest je natuurlijk eerst leren lezen en schrijven. Hoe ging dat in zijn werk in het oude Egypte? Hoe zagen scholen eruit? Welke methodes paste de leraar toe om de kinderen te onder wijzen en te motiveren hun werk te doen? Deze en andere vragen zullen aan bod komen in de lezing. Centraal staat het werk van de schoolkinderen zelf. Aan de hand van tal van voorbeelden van duizenden jaren oude schooloefeningen, zullen we een beeld krijgen van het onderwijs in het oude Egypte.
Drs. Elsbeth Rooker
Egyptoloog/specialist antieke godsdiensten
Grote delen van Klein-Azië, Europa en India en hebben vanaf het 6e millennium v.C. langzaamaan te maken gekregen met noordelijke migranten die we nu Indo-Europeeërs noemen. We weten weinig van deze semi-nomadische herders, die ook wel met Kurgan worden aangeduid, maar in de taal en in de mythologie is te ontdekken dat deze mensen voor enorme veranderingen hebben gezorgd. In deze lezing wordt besproken in hoe verre hun taal en mythologie van invloed is geweest op de mythen van het oude oosten. Zo is een centrale rol weggelegd voor de held, een concept dat aan de Egyptische mythologie redelijk vreemd is, maar dat zelfs tot in de bijbel te volgen is. En wat zeggen deze mythologische concepten over de mensen van nu? Wat is in onze ideeën nog terug te vinden van deze gemeenschappelijk ‘mytho-linguïstieke’ voorouder?