Dr. Ayhan Aksu
Postdoc Faculteit Religie, Cultuur en Maatschappij, Rijksuniversiteit Groningen
De Nabateeërs waren een vroeg Arabisch volk dat vooral bekend is geworden vanwege Petra, de beroemde in rotsen uitgehouwen stad in het huidige Jordanië. In de oudheid leefden Nabateeërs en Joden naast elkaar in de Levant, maar over de contacten tussen deze groepen was lange tijd slechts weinig bekend. De ontdekking van de Dode Zee-rollen kan ons hierbij helpen. In de twintigste eeuw zijn in de grotten van Nahal Hever verschillende papyri gevonden die behoren tot het archief van Babatha, een Joodse vrouw die in de vroege tweede eeuw na Christus rond de Dode Zee leefde. Dit archief bevat verschillende fascinerende documenten die laten zien hoe Joodse en Nabatese individuen en gemeenschappen nauwe banden konden onderhouden.
Aanmelden voor deze lezing kan hier: aanmelden lezing.
Prof. dr. Caroline Waerzeggers
Hoogleraar Assyriologie, Faculteit Geesteswetenschappen, Universiteit Leiden
Één van de bekendste kleitabletten uit Mesopotamië is de zogenaamde Babylonische mappa mundi, of, de Babylonische wereldkaart. Hoewel we niet precies weten wanneer dit kleitablet gemaakt werd, gaat men doorgaans uit van een datum ergens in de 7e eeuw v. Chr., toen Babylon onder heerschappij van de Assyriërs stond. Op het tablet is de oudste (bewaard gebleven) wereldkaart getekend. We zien de cirkel van de wereldzee met daarin de aardschijf, de Eufraat, Babylon, een kanaal, allerlei steden en streken, en, achter de wereldzee gelegen mythische regio’s of misschien wel bergpieken. De kaart is voorzien van labels en één of meerdere teksten in spijkerschrift met een onduidelijke relatie tot de kaart. Ondanks de aandacht die de mappa mundi van Assyriologen en historici heeft gekregen, blijft zij een groot enigma. Wie maakte deze kaart, wanneer, waarom en voor wie? En hoe uniek is deze tekening? In deze lezing proberen we te begrijpen welke geografische en mythische informatie er op de kaart staat, hoe de tekening zich verhoudt tot het bredere fenomeen van tekenkunst op spijkerschrifttabletten, en of we meer kunnen zeggen over de tijd waarin de kaart waarschijnlijk tot stand kwam.
Aanmelden voor deze lezing kan hier: aanmelden lezing.
Prof. dr. Marjo Korpel
Hoogleraar Oude Testament, Protestantse Theologische Universiteit
Tatoeages lijken de nieuwe sieraden van nu te zijn geworden. Toch roepen ze ook verzet op. Zo kunnen bedrijven bezwaar maken tegen medewerkers met tatoeages. Ook de Bijbel is negatief ten aanzien van tatoeages, en lijkt zelfs verboden tegen tatoeages te bevatten (boek Leviticus). In deze lezing bekijken we de teksten uit de Hebreeuwse Bijbel die verband houden met tatoeages, en onderzoeken we de vraag waar de verboden mee te maken kunnen hebben. Omdat verboden in de Hebreeuwse Bijbel vaak ook verband houden met afwijzing van gebruiken bij omringende volkeren, wordt ook het gebruik van tatoeages in het oude Nabije Oosten bekeken. Wat waren tatoeages in die tijd, waarvoor werden ze gebruikt? En hoe kan het gebruik elders in de oudoosterse wereld geleid hebben tot die strenge verboden in de Hebreeuwse Bijbel?
Aanmelden voor de lezing kan hier: aanmelden lezing.
Daan Nijssen MA
Schrijver en oudheidwetenschapper
Tussen 745 en 705 v.Chr. transformeerde Assyrië van een hegemoniale grootmacht tot een expansionistisch wereldrijk. Deze omslag kwam vermoedelijk voort uit een structurele crisis en wordt vaak gepresenteerd als het begin van de bloeiperiode van het Assyrische Rijk. In deze lezing wordt echter betoogd dat deze beleidsverandering niet alleen voortkwam uit een structurele crisis, maar die crisis op de lange termijn ook verdiept heeft. De radicale hervormingen onder Tiglath-Pileser III en zijn opvolgers – militair, bestuurlijk en ideologisch – hielden het rijk tijdelijk bijeen, maar vergrootten tegelijkertijd de interne spanningen en externe afhankelijkheden. Door deze periode niet als bloeitijd, maar als keerpunt richting ondergang te beschouwen, ontstaan nieuwe inzichten in de aard en kwetsbaarheid van Assyrische macht.
Aanmelden voor deze lezing kan hier: aanmelden lezing.