Lezingen

Dr. Karel C. Innemée 
Gastonderzoeker Universiteit van Warschau

Het geloof in het Boze Oog is wijd verbreid in het Midden Oosten en het Middellandse Zeegebied en onder zowel christenen als moslims is het gebruik van amuletten daartegen populair. De kleur blauw speelt daarbij een grote rol: blauw is in veel culturen, ook traditioneel in Israël, een apotropaeïsche kleur. Hier gaat een lange geschiedenis aan vooraf. Blauw-groene faience amuletten van het oog van Horus (Wedjat) zijn in Egypte duizenden jaren lang uitermate populair geweest als bescherming tegen kwaad. Voeg daarbij de kleur van pauwenveren en de ‘ogen’ die daarop voorkomen en er ontstaat een complex verhaal waarin de kracht van (blauwe) ogen, amuletten en de pauw en zijn veren doorheen diverse culturen en religies, met name in het volksgeloof, een rol spelen. In deze lezing wordt een doorsnede gegeven van de kwaad-afwerende rol van blauw en (pauwen)ogen in een aantal culturen van het Midden-Oosten en het Nijldal.

Dr. Magdalena Kuhn 
Koptoloog en musicus

Muziek is een belangrijk onderdeel in Oosterse christelijke rituelen en de wijze waarop de liturgische gezangen voorgedragen werden in verschillende muziekculturen kent grote verschillen. De presentatie van gezangen wordt beïnvloed door taal, land, soms een dogma en vaak in grote mate door de betreffende volksmuziek. De ene cultuur heeft een voorkeur voor verinnerlijkte, eenvoudige presentatie, de andere voor dansen, uitbundig roepen en gezangen.
In deze presentatie zullen talrijke muziekvoorbeelden de grote variatie in enige van de Oosterse traditionele muziekculturen laten zien en horen.

Prof. dr. Caroline Waerzeggers 
Hoogleraar Assyriologie, Faculteit Geesteswetenschappen, Universiteit Leiden

Eén van de bekendste kleitabletten uit Mesopotamië is de zogenaamde Babylonische mappa mundi, of, de Babylonische wereldkaart. Hoewel we niet precies weten wanneer dit kleitablet gemaakt werd, gaat men doorgaans uit van een datum ergens in de 7e eeuw v. Chr., toen Babylon onder heerschappij van de Assyriërs stond. Op het tablet is de oudste (bewaard gebleven) wereldkaart getekend. We zien de circkel van de wereldzee met daarin de aardschijf, de Eufraat, Babylon, een kanaal, allerlei steden en streken, en, achter de wereldzee gelegen mythische regio’s of misschien wel bergpieken. De kaart is voorzien van labels en één of meerdere teksten in spijkerschrift met een onduidelijke relatie tot de kaart. Ondanks de aandacht die de mappa mundi van Assyriologen en historici heeft gekregen, blijft zij een groot enigma. Wie maakte deze kaart, wanneer, waarom en voor wie? En hoe uniek is deze tekening? In deze lezing proberen we te begrijpen welke geografische en mythische informatie er op de kaart staat, hoe de tekening zich verhoudt tot het bredere fenomeen van tekenkunst op spijkerschrifttabletten, en of we meer kunnen zeggen over de tijd waarin de kaart waarschijnlijk tot stand kwam.