Dordrecht

« Alle lezingen

sep
29
vr
De Cimbri en Teutones: Constructie en herinnering van een collectief trauma (NKV) @ Dordrecht
sep 29 @ 20:00

Drs. Bernt Kerremans

“Voetbal is een spel voor 22 mensen die achter een bal aanrennen, en één scheidsrechter die een hoop fouten maakt, en op het eind winnen de Duitsers.”

Deze woorden werden ooit gesproken door Gary Lineker, oud profvoetballer en thans BBC-presentator. En toegegeven, vaak als Engelsen tegen Duitse ploegen spelen gaat het mis. Engelsen lijken haast wel een trauma met zich mee te dragen dat hen verlamt iedere keer als ze het tegen Duitsers moeten opnemen.

Ook de Romeinen hadden zo’n angstgegner die hen regelmatig nederlagen toebracht: de Germanen. De Romeinse geschiedschrijver Sallustius schreef ooit dat de hele wereld zou buigen voor de Romeinse dapperheid, maar “als het om strijd tegen de Galliërs ging was het puur een kwestie van overleven, niet van roem en eer.” Sallustius bedoelde met deze Galliërs de Cimbri en Teutones, twee Germaanse stammen die Rome aan het eind van de eerste eeuw v.C. maar liefst vijf maal op het slagveld in het stof hadden doen bijten. Het was uiteindelijk de beroemde generaal Caius Marius die het barbaarse gevaar wist te bezweren, maar de Furor Teutonicus, de Teutoonse razernij, was een thema dat tot in de late oudheid bleef rondspoken in het Romeinse collectieve geheugen. In het antieke bronnenmateriaal vinden we zelfs reflecties van een collectief trauma.

In deze lezing, die is ingebed in recente inzichten met betrekking tot collective memory en collective trauma, zal worden ingegaan op de vraag of de Cimbri en Teutones werkelijk zulke machtige en gevreesde tegenstanders waren en of zij het inderdaad op Italië en Rome hadden voorzien – zoals sommige antieke schrijvers beweren. Het antwoord hierop ligt besloten in de manier waarop in de Romeinse samenleving collectieve herinneringen werden geconstrueerd en de manier waarop dit proces lijkt te zijn gemanipuleerd door Romeinse generaals met een dubbele agenda – C. Marius en Q. Lutatius Catulus. Het is een eyeopener voor de tijd waarin wij zelf leven, waarin politici en anderen steeds gemakkelijker en ongenuanceerder met het verleden aan de haal gaan.

okt
27
vr
Van diverse pluimage: Vogels in moerrasscenes in Ouderijks privégraven @ Dordrecht
okt 27 @ 20:00

E.L.A. Cornelisse MA (Eva) – Egyptoloog

Schermafbeelding 2014-07-02 om 11.47.07De reliëfs in Ouderijks mastaba’s staan bekend om hun bijzonder realistische afbeeldingen. Dit geldt zeker ook voor de vogels die afgebeeld zijn op de achtergrond van de zgn. moerasscènes, waarbij de grafeigenaar te zien is tegen een achtergrond van papyrus, staand in een bootje, tijdens verschillende activiteiten zoals het maken van een pleziertochtje of het jagen op vissen, vogels of nijlpaarden. De vogels in het papyrusmoeras zijn dikwijls prachtig gedetailleerd en bijzonder levensecht afgebeeld. Met behulp van het computerprogramma MastaBase heb ik een selectie gemaakt van de 77 scènes in 58 graven waarin zich mogelijk vogels zouden kunnen bevinden, in Giza en Saqqara. Het uitgangspunt van mijn onderzoek is de grote moerasscène in het graf van Ti, waarin maar liefst 24 verschillende soorten vogels zijn afgebeeld. In samenwerking met van een ornitho-Egyptoloog heb ik alle vogels in dit graf opnieuw geïdentificeerd en als basis gebruikt voor het onderzoeken van de andere scènes. Het maken van een iconografische analyse van de scènes heeft een aantal interessante resultaten opgeleverd, niet alleen een toegenomen inzicht in de patronen en ontwikkeling van de scènes, maar ook een aantal vogelsoorten dat mogelijk voor het eerst is aangetroffen.

nov
24
vr
Odysseus in beeldprogramma’s (NKV) @ Dordrecht
nov 24 @ 20:00

Dr. Bouke van der Meer

Na een korte inleiding over Homerus’ Odyssee analyseert de spreker voorstellingen van Odysseus’ avonturen in de Griekse, Etruskische, Romeinse en vroeg-Christelijke kunst (ca. 700 v.C. tot ca. 400 n.C.). Welke themata waren populair, wanneer en waarom? Hadden zij een diepere betekenis? Wat is de relatie tussen voorstelling, Homerus’ tekst, beelddrager en context? Aan de orde komen voorts visuele verteltechnieken, identificaties met de held en de nieuwste inzichten in cyclische scènes (‘Homerische’ reliëfbekers, het geschilderde Odyssee fries van de Esquilijn in Rome en marmeren Tabulae Odysseacae uit tijd van keizer Augustus) en de vier marmeren beeldengroepen in Tiberius’ grot te Sperlonga.

jan
26
vr
Een huis voor altijd: Romeinse begrafenisrituelen en herinneringscultuur (NKV) @ Dordrecht
jan 26 @ 20:00

Dr. Saskia Stevens

Veel meer dan vandaag, was de dood een onderdeel van het dagelijks leven van de Romeinen. De mensen werden minder oud, het sterftecijfer lag hoger en in sommige gevallen was het eervoller om zelf een einde aan je leven te maken, dan om in schande verder te gaan. In deze lezing gaat de spreekster ik in op de relatie van de Romeinen met de dood. Hoe keken ze er tegen aan? Hoe zag een Romeinse begrafenis er uit, wat voor een rituelen hadden ze en waar vonden de doden hun laatste rustplaats? Wachtte na de dood een eeuwig toeven in de Elysische velden, of een gruwelijk verblijf in de Tartarus? Hoe hielden de Romeinen de herinnering aan een dierbare overledene levend? Aan de hand van verhalen van antieke auteurs, inscripties en archeologische overblijfselen wordt een beeld geschetst van hoe de Romeinen met de dood omgingen in de late Republiek en vroege Keizertijd.

feb
23
vr
Joodse magie in de Late Oudheid @ Dordrecht
feb 23 @ 20:00

Dr. Margaretha Folmer

In deze lezing worden joodse magische teksten uit de Late Oudheid nader bekeken. In verreweg de meeste gevallen gaat het om voorbeelden van defensieve magie. Men denke dan vooral aan amuletten en zogenaamde toverschalen. Daarnaast zijn er ook gevallen bekend van agressieve magische teksten, bedoeld om een rivaal of tegenstander uit te schakelen. In de lezing zal in het bijzonder aandacht worden besteed aan een uniek en tot dusverre ongepubliceerd voorbeeld van agressieve magie.

mrt
23
vr
Palaiphatos: Een Griekse mytholoog (NKV) @ Dordrecht
mrt 23 @ 20:00

Dr. Hugo Koning

De relatie tussen de Grieken en hun mythen was behoorlijk complex. De meeste Grieken voelden zich toch wel ongemakkelijk bij bepaalde elementen in hun mythologie: incestueuze relaties tussen goden, vreemde gedaanteveranderingen, interne inconsistenties, chronologische moeilijkheden, morele onvolkomenheden, allerhande absurditeiten, en biologische en natuurkundige onmogelijkheden waren maar een paar van die problemen. Al vroeg bedachten ze daarom verschillende strategieën om die problemen te omzeilen. De meest succesvolle en invloedrijke was die van de allegorie, die korte metten kon maken met alles wat ongerijmd was. Een geheel andere strategie was die van de rationalisten: zij probeerden een historische kern te vinden in de mythe om die zo op de een of andere manier te behouden. Bestaande verhalen worden door hen afgekeurd, en vervolgens krijgen we te horen wat er echt gebeurd is. De bekendste rationalist was een leerling van Aristoteles die Palaiphatos heette. In deze lezing staan we stil bij zijn werk en zijn manier om Griekse mythen te duiden.

apr
20
vr
De Hurrieten: Van bijwoners tot een machtig volk @ Dordrecht
apr 20 @ 20:00

Prof. dr. Wilfred van Soldt

De Hurrieten waren een volk in Noord-Mesopotamië waarvan de herkomst niet duidelijk is. Zij arriveerden aan het eind van het 3de millennium v.Chr. en leefden vooral in stadstaatjes. Het is pas rond 1600 v.Chr. dat zij onder leiding van koningen met Indo-Arische namen uitgroeiden tot het grote Noord-Mesopotamische rijk Mittani, dat zijn invloed liet gelden van het oosten van de Tigris tot de Middellandse Zee in het westen. Dit rijk was lange tijd een geduchte tegenstander van de grootmacht Egypte. Tijdens de Amarna-periode (14de eeuw) is het rijk te gronde gegaan en daarna worden er nog maar weinig sporen van de Hurrieten gevonden. In de lezing zal op hun geschiedenis, cultuur en taal worden ingegaan.

apr
21
za
Jaarvergadering EOL en studiemiddag Statenvertaling @ Dordrecht
apr 21 @ 11:00 – 17:30

11:00 uur: Jaarvergadering EOL

13:00 uur: Studiemiddag met het thema: De Statenvertaling en het Oude Nabije Oosten

Nadere informatie volgt.